Fizik Öğretmeni

Trafik polislerinin plaka numaralarını diğer ekiplere bildirirken kullandığı bir yöntem vardır. Plakalardaki harfleri kodlayarak söylerler. Genellikle her bir harf için o harf ile başlayan bir şehir ismi seçilir. Örneğin 16 MK 655 nolu plaka için 16 Malatya Kayseri 655 gibi. Böylelikle karşı tarafın anlaması kolaylaşır ve akılda daha kalıcı hale gelir.
Bu kodlama işi bana hep periyodik tablodaki 8A grubunu, yani asal gazları hatırlatmıştır. Hani şu ; Hergele – Necip – Arsız – Karısını – Kesip – Rendeledi, şeklinde ezberlediğimiz. Buradaki her bir kelime bir elemente karşılık gelecek şekilde kodlanmıştır.Amaç ise aynı anlamayı kolaylaştırmak ve akılda daha kalıcı hale getirmek. Çok başarılı bir yol olduğuna şüphe yok. Aradan geçen yirmi yıla rağmen ben unutmadım.

Peki bunu fizik derslerinde de kullanmak mümkün müdür? Elbette ki evet. Örnek vermek gerekirse :

Konu : Sıvıların Basıncı
Formül : h : derinlik
d  : sıvı yoğunluğu
g : yerçekim ivmesi, olmak üzere  Psıvı  = h . d . g

Bu formülü ,  sıvı basıncı = hacı dedenin göbeği, şeklinde kodlamak hem işi daha eğlenceli hale getirecek hem de hatırlamayı kolaylaştıracaktır.

Hatta sıvı basınç kuvvetini de  ( F = h . d . S . g )
basınç kuvveti = hacı dedenin Sarkan göbeği, şeklinde ifade etmek işi daha da sevimli hale getirecektir.

İşte size birkaç örnek daha :

Konu : Manyetizma
Formül : Manyetik alanda hareket eden yüke etki eden kuvvet, bildiğiniz gibi F = B . q . v

Şimdi ise kodlanmış hali :Fakire = Ben qelin vermem

Konu : Manyetizma
Formül : Manyetik alanda dairesel hareket yapan yükün dolanım yarıçapı, r = m .v / q . B

Bunu ise şöyle kodlayabiliriz ( Eminim bazıları bunu biraz radikal bulacaklar ama ….. )

r = maneviyat / qıBle

Hatta bu konuda öğrencilerimizden de istifade edebiliriz. Hem böylelikle hayal gücü çok geniş, çok üretken öğrencilerimiz olduğunun farkına varacak hem de onları da bu işin içine katmış olacağız.
Son olarak öğrencilerimden gelen bir örnek vermek istiyorum. Optik konusunda ışığın prizmadan geçip renklere ayrılmasını anlatırken kırmızıdan mora uzanan renk yelpazesini nasıl akılda kalıcı bir hale getirebiliriz sorusunu sordum onlara.
Kırmızı – Turuncu – Sarı – Yeşil – Mavi – Mor ( K –T – S – Y – M – M ) renk silsilesini akılda tutmak için birtakım ifadeler zaten hepimizin malumu. Öğrencilerimden gelen bir ikisi ise şöyle idi :

Kırmızılı Türkler Sahada Yeşilli Meksikayı Morarttı

Ve işte bomba ( biraz sadistçe ama…. )

Karısını Tekmeledikten Sonra Yanağını Maşayla Morarttı

Örnekleri arttırmak mümkün. Mümkün ama elbette fizikteki yüzlerce formülün her biri için bu şekilde bir yol izleme şansımız yok. Bütün bunları yaparken, yani gerek formülleri kodlamak olsun gerek ders aralarına espriler-fıkralar-anekdotlar katmak olsun ana fikir daima aynı ;

‘’Öğrencinin ilgisini toplamak ve derse karşı sempatisini kazanmak’’

Bunu başardığımız ölçüde öğrencilerimiz fizik dersini seveceklerdir.

Murat Köksal
Özel Sultan Murat Fen Lisesi / Sivas