Fiziköğretmeni-Nisan 2008 Sayı:26

İşte size eylemsizliği farklı bir yönde açıklayacak bir gösteri. Öğretmenlerimiz eylemsizliği anlatırken hep, duran bir arabanın kalkmasını veya hareket eden bir arabanın durmasını örnek verirler. Bir fizik konusu için elbette sadece bir örnek yetmez.

Şimdi laboratuarınızda kullandığınız normal (çok sert olmayan) bir ipten üç eşit parça kesiniz. İki adet çengelli, 250 gramlık kütlelerinizi şekildeki gibi, hazırladığınız iplerle asınız. En alttaki ip boşta duracak. Şimdi gösterimize geliyoruz.

Önce öğrencilerinize şu soruyu sorun: En aşağıdaki ipi çekersem hangi ip kopar? Beklenen cevap en üstteki ipin kopmasıdır. Çünkü sizin uyguladığınız kuvvet, iki kütlenin ağırlığı en üstteki ip tarafından dengelenir. Fakat öğrenciler işin eylemsizlik tarafının farkında değiller.

Şimdi en alttaki ipi hızlıca aşağı doğru çekiniz. Belki siz de şaşıracaksınız ama en alttaki ip kopacaktır. Çünkü ipi hızlı çektiğinizde uyguladığınız etkiye en alttaki kütle eylemsizlik olarak tepki verecektir. Yani siz en alttaki kütlenin çok hızlı aşağı hareket etmesini istediniz, o ise durumunu korumak istediğinden (eylemsizlik) size bir tavan gibi davranacak ve alttaki ipin kopmasına sebebiyet verecektir. Eğer ipi yavaş yavaş çekerseniz kütlenin tepkisi fazla olmayacak ve uyguladığınız kuvvet üstteki ipe ulaşacak ve en üstteki ip kopacaktır.
Demek ki eylemsizlik; sadece cisimlerin bulundukları durumu korumak istemeleri değil aynı zamanda büyük etkilere büyük tepki vermeleri de bir eylemsizliktir. Bu insanlarda da böyledir. Bir insana meseleyi tatlı dille anlattığınızda uysallaşır. Ona sert davrandığınızda, o da eylemsizliğini ön plana çıkartıp size aynı şekilde karşılık verir.
Haydi, kolay gelsin. Bununla ilgi video görüntüsü için aşağıdaki resme tıklayınız.

Fizik öğretmeni

Link to RSS Feed for comments on this post