Fizik Öğretmeni

Ders kitaplarında anlatılanlara her zaman körü körüne bağlı kalıyoruz. Bu bağlılığımız bize pahalıya mal olabilir. Kitaplarda yazılanlara harfiyen uyduğumuzda kendi değerlendirmelerimizi işin içine katmayız. Bu, yeteneklerimizi sınırlamakla kalmaz aynı zamanda zeki öğrenciler tarafından gelen soruları ‘kitap öyle diyor’ deyip geçiştirmemize sebep oluyor. Şimdi vereceğim örneği lütfen dikkatlice inceleyiniz.

Düzlem aynaların bir özelliği olarak öğrettiğimiz ‘bir cismin sol tarafı aynada sağ taraf olarak görünür’ büyük bir gaftır. Hemen bütün fizik kitaplarında bu vardır. Peki gerçekte bu böyle midir? Zeki bir öğrenci size şöyle bir soru sorsa acaba nasıl bir cevap veririsiniz? Hocam niçin düzlem aynada görüntü sağ-sol yer değiştiriyor fakat baş aşağı dönmüyor? Haydi çıkın şimdi işin içinden. Böyle bir soruya cevap verebilecek fizik öğretmenini gerçekten kutlamak isterim. Ya da daha zeki bir öğrenci şöyle bir soru sorabilir: Öğretmenim benim sağ elimde kalem var. Ben sağ kolumu kaldırdığımda, aynada elinde kalem olan sol kolum kalkıyor. Ama sol elimde kalem yok ki.

Bir başka misal: Bir kağıda bir sözcük yazıp aynaya doğru tutun. Bu sözcük aynada ters görünür ve kolay okuyamazsınız. Bunun sebebi aynanın sözcüğü ters çevirmesi değil. Sizin yazdığınız kelimeyi ters çevirip(1800 çevirip) aynaya göstermenizden dolayıdır. Aynı kelimeyi saydam( mesela yağlı bir kağıt) bir kağıt üzerine yazıp, kağıdı çevirmeden aynaya doğru tutarsanız kelimenin hiç değişmediğini görürüsünüz. Şimdi fizik kitaplarının yaptığı gafı sezdiniz mi?

İsterseniz bir başka misal verelim. Eğer aynadaki görüntünüz gerçekte sağ-sol olarak yer değiştiriyorsa aynadaki görüntünüz ile toklaşmaya çalışınız. Karşınızdaki bir adamla tokalaşacağınız zaman çapraz olarak sağ ellerinizi uzatırsınız. Ama aynadaki görüntünüz hiç de çaprazdaki eli değil sağ elinizin karşısındaki görüntüyü size uzatır. Öyleyse öğrencilerimize anlattığımız şeyleri öncelikle bizlere bahşedilmiş aklı süzgecinden geçirdikten sonra anlatalım.

Nuri Balta