Fizik Öğretmeni

TV lerden takip ettiğimiz bir olimpiyat daha bitti. Türkiye için yarışan ve  madalya kazanan kazanamayan bütün sporcularımıza teşekkürler. Beijing 2008 de başarıda altyapı kadar bilim ve tekniğin sporculara ve spora katkılarını çok açık şekilde gördük.

Yüzme alanı çoğu kişinin ilgisini oyunlar başlamadan beklentilerle ve olimpiyat boyunca başarılarla çekti.Michael Phelps’ten  2004 te aldığı madalyalardan dolayı madalya beklentisi vardı. Phelps oyunlarda aldığı 8 altınla kırılması zor bir rekora imza attı ve beklentilere cevap verdi. Yüzmede toplam 25 rekor kırıldı. Bir önceki olimpiyatlarda yüzme alanındaki rekor sayısı ise sadece sekizdi. Bu büyük dikkat çeken fark nereden ileri geliyordu. Phelps’in kırdığı rekorlar bireysel olarak değerlendirilebilir ama diğer 17 rekor dikkatleri sporcuları rekora motive eden Su Kübü (Water Cube) havuzuna çekti.

SU KÜBÜ ([H2O]3)

Daha önce bir örneği, kriteri ve standardı olmayan yapı tarzıyla dünyanın önde gelen mimarlarınında ilgisini çekti. Günışığını geçiren, gece farklı renklerde aydınlatılabilen su baloncuklarıyla dolu binanın teknik özelliklerinden fazla bahsederek fizik öğretmenlerini fazla sıkmayalım.Ferah mekanı ile tüm yüzücüleri performansını etkileyen, onları yarışmaya motive eden Su Kübü’nün (Water Cube) sürtünmeyi azaltan özel dizaynı ile yüzücüler daha hızlı yüzebildiler. Peki nedir su kübünün hız kesmeyen  özellikleri?

Derinlik

Atina 2004 te kullanılan havuz derinliği 2m idi. Dalgaların yavaşlatıcı etkisini azaltmak ve yüzücülerin hızını artırmak için bu olimpiyatta  3m derinlik tercih edildi. Derinliğin bu şekilde seçimi ile su dalgalarından dolayı oluşan sürtünme etkisi azaltıldı.Peki nasıl?

Bir yüzücünün suda hareketi esnasında vücüt etrafında baş ve arka bölgede olmak üzere iki dalga meydana gelir. Baş dalgası yüzücünün önünde meydana gelir dışarı ve aşağı doğru olmak üzere hareket eder. Arka  dalgası yüzücünün arka tarafında yüzücüye eşlik eder. Enerjinin suya transfer edildiği  bu süreç yüzücünün ilerlemesini azaltan sürtünmenin çoğunu oluşturur. Mesela 200m serbest yüzmede 3.8 mph (6km/sa)  hızla yüzen bir yüzücü 290 kJ enerji suya karşı mücadelesinde harcar. Baş bölgesinde oluşan dalgaların aşağıya doğru olan kısmı tabana çarpar ve yansıyarak yüzeye döner. Yansıyan dalgalar arka dalgalarla karşılaşır veya yüzücüye çarparsa yüzücüyü  yavaşlatır. Yüzücünün hızına, havuzun şekline vb. bağlı olarak yansıyan dalgaların deseni değişir  ve sonuç olarak sığ havuzlarda yüzücü su tarafından yavaşlatılır. Su Kübü ’nde derinliğin biraz fazla olmasıyla tabandan yansıyan dalgalar yüzeye ulaşmadan önce yüzücüye uzaklaşması için zaman kalır, böylece daha az sürtünme ile yüzücüye daha çabuk hareket imkanı verir. Havuzlar çok daha derin olursa bu sefer yüzücünün derinlik idrakinde sorun olabileceği gereksiz derinliklerede gerek olmadığı eski yüzücülerin yorumlarında yer alıyor.

Kulvar Sayısı

Sekiz yerine on adet kulvara sahip bu havuzda sağ ve soldaki boş birer kulvar yardımıyla yan yüzeylere çarpıp yansıyan dalgaların yüzülen kulvarlara etkisi azaltılmıştır.

Phelps Fizikten yararlanıyor

36 sene önce Mark Spitz tek olimpiyatta yedi altın madalya alarak zor bir başarıya imza atmıştı. Michael Phelps’in Allah vergisi  fiziksel yatkınlığı  sebebiyle ve bununla da yetinmeyerek bilim, teknik ve teknolojiye gereken önemi vererek gayretiyle tek olimpiyatta sekiz altın madalya alarak tek oyunda en çok madalya alan sporcu ünvanının sahibi oldu.

Yetenek, çalışma, teknik ve gayreti güzel bir şekilde harmanlayan sporcunun özelliklerini verelim..

Fiziksel özellikleri:

Kol açıklığı 200,6 cm, bel genişliği 86 cm,  ayak boyu 29,2cm , bacak uzunluğu 81 cm ve ağırlığı 88,5kg. Kol açık uzunluğu ortalama bir insanda olduğundan farklı olarak kendi boyundan uzun. Bu özellikleriyle bazılarınca yüzme makinası veya balık olarak adlandırılıyor.

Yunus tekmesi tekniği:

Kendine has su altı geri dönüşlerde diğer yüzücülerden daha derinlere inip yunus tekmesi hareketiyle oluşan itmeden faydalanarak yüzeye doğru roket gibi fırlayarak rakiplerine yarım  boy fark atıyor.

Mayo:

Özel yapısı dolayısıyla sürtünmesi az.

Beslenmesi:

Yüzücüler saatte 1000 cal harcayabildikleri için karbonhidrat ağırlıklı glikojen eksikliğini giderebilecek bir diyeti var.

Antrenman:

Başarılar için yılın hergünü 4 saat havuzda bir saat kuru zeminde hergün çalışıyor.

Görüldüğü gibi sadece yetenek ve fizyolojik yapıyla rekorlar kırılmıyor, çalışmadan olmuyor..

KAYNAKLAR:,

1)New Scientist, Ağustos, 2008

2)Popular Mechanics, Ağustos, 2008

Mustafa DEMİR

forphysics@gmail.com