Şimdi platformun hızı bir değere ulaştığında prizmanın takozu aşıp devrileceği anda açısal hızın değerini hesaplamak isteyelim. Prizmanın konumu, kütlesi; takozun boyutları, konumu vs verilmiş olsun.

Şu halde soruyu platform üzerindeki gözlemciye göre çözmek için merkezkaç kuvveti ve ağırlık kuvvetini kullanmak kafi gelecektir. Bu çözüm yolunu bir kenara bırakalım.

Eğer dışarıdaki, eylemsiz gözlemci için bu soruyu çözmek isterseniz hangi kuvvetlerle, nasıl açıklarsınız?

Cisimler üzerine etki eden dış kuvvet olmadıkça durumunu korumak ister. Burada da cismin üzerine etki eden kuvvetlerden biri dengelenmemiş. Bu durumda bu dengelenmemiş kuvvet yönünde bir ivmesi olmalı. Diğer taraftan şimdiye kadar gördüğümüz örneklerde,

1. Cisim toplam ivme yönünde hareket ederdi.
2. Net kuvvetin o anki hareket doğrultusunda bileşeni yoksa hızının BÜYÜKLÜĞÜ değişmezdi.

O halde bu cisimin hızının büyüklüğü değişmeyecek ama ivmesi de olacak. Bu ivme(ve kuvvet) cismin hızının yalnız YÖNÜNÜ değiştirecek şekildedir. Böylece ilk kez bir ivmenin hareket yönünde olmadığı bir durumla karşı karşıyayız.

Selamlar

Diğer taraftan sitemizin bu şekilde yoğun ilgi görmesi gerçekten bizleri haddinden fazla memnun etmektedir. İlk başladığımızda hayallerimizden birisi buydu. Katkılarınızla daha güzel günlere ulaşacağımızı ümit ediyorum.

Bu arada Sivastan çok tertipli, çok düzenli yazılı örneklerini gönderen kıymetli Hüseyin maden beye teşekkür ederim.

Nuri bey, katılımını için teşekkürler. Sorunuzu tam anladığımı sanmıyorum. Kastettiğiniz, çember ve bilyenin masa üzerinde birlikte hareketi mi, yoksa sadece merkezcil kuvvetin meydana gelişini örneklemek ve düşündürmek için mi?

İlk okuduğumda ikinci şekilde olduğunu düşündüm ve sunuluş şeklini çok da beğendim. Eğer buysa, çok usturuplu bir dairesel hareket konusuna giriş sorusu olur. Bence şahane bir kurgu. Öğrenci elbette cevap veremeyecek(ihtimalle) ama tartışma oluşturabilirse de herkes bilgilerinin ne işe yaradığını anlamaya başlayacak. Merak uyandıracak bir zihin jimnastiği olabilir.

Sonra cevap veren arkadaşların ifadelerini okuyunca aklıma birinci söylediğim hareket olabileceği düşüncesi geldi ki, bunu lise öğrencisi konu sonunda belki hayal edebilir.

Bu zor duruma göre, kanımca, önce bilyenin hızının çemberin içine teğet bir bileşeni olduğunu kabul ederek başlarsak, çemberin de cisme göre kütle oranının durumuna göre, oldukça karmaşık bir hareket olur. Momentumların da dikkate alınması gerekir. Haliyle çember ile birlikte dairesel hareket yapması da sadece ihtimallerden biri olur. Bu arada çember de bilye gibi masada çeşitli hareketler yapacaktır. Çünkü masa sürtünmesiz. Herhalde bunu sormamışsınızdır.

soruyla ilgili şunu söyleyeyim:
1. kanunda bir SİSTEME dışarıdan bir kuvvet…. şeklinde olacak. Burada sistemimiz çember+bilye o halde sistemimize dışarıdan bir kuvvet etki etmiyor. Oradaki tepki kuvveti de bilyenin sürekli dönmesini saylayan merkezcil kuvvettir.