Fiziköğretmeni-Nisan 2008 Sayı:26

Yüklü bir parçacık şeffaf bir madde içinde ışığın o maddedeki hızından daha büyük bir hızla hareket ederse ortamdan karakteristik mavi renkli bir ışıma yayılır. Bu etki  Rus fizikçi Pavel A. Çerenkov (1904–1990), tarafından 1934 yılında gözlenip açıklandığı için Çerenkov ışıması olarak bilinir. 
 
100 yıl kadar önce Marie ve Pierre Curie konsantre radyum çözeltilerinden mavi ve birazda ürkütücü ışığı gözlemişlerdi. Fakat gözlemleri bu tip çözeltilerdeki kompleks ışıma etkilerinin anlaşılmasından ve bu etkilere sebep olan iyonlaşma ışımalarının sağlığa zararlarının bilinmesinden çok önceydi.Çerenkov ışımasını incelemek için kapsamlı deneysel araştırmalar Çerenkov tarafından temel araçlarla ve fiziksel koşullar denenerek 1934–1944 yılları arasında yapılmıştır. Teorik olarak İlya Frank ve İgor Tamm tarafından klasik elektromanyetik teori kullanılarak açıklanmış. Üç fizikçiye çalışmalarından dolayı 1958 yılında Nobel ödülü verilmiştir.

Aslında çoğu insan Çerenkov etkisini farkına varmadan görmüştür. Nükleer reaktör fotoğraflarında nükleer çekirdeği saran su mavi ışık yayıyor gibi görünür. Bu ışık çekirdekte üretilen parçacıkların çekirdeği saran ve soğutan suyun içinde çok hızlı hareketiyle meydana gelen Çerenkov ışımasıdır.

Çerenkov ışımasının tanımı çoğu insanı şaşırtabilir. Çünkü bu tanım yüklü taneciklerin ışıktan daha hızlı hareketini içerir. Tabii ki, boşlukta hiçbir şey ışıktan daha hızlı değildir.  Bir akışkanda mesela;  su veya camda cisimlerin ışıktan daha hızlı hareket edebilmeleri mümkündür. Bu olay gerçekleşirse nükleer reaktörlerde görülen mavimsi ışıma gözlenebilecektir.

Link to Trackback | Link to RSS Feed for comments on this post