Fiziköğretmeni-Nisan 2008 Sayı:26

Bilimsel gelişmeler ve teknoloji insanoğlu için her zaman önemli olmuştur. Ama her zaman faydalı da olmamıştır. Örneğin nükleer silahların icadı teknolojik bir gelişme olmasına rağmen, insanoğluna yarardan daha çok zarar getirmiştir. Batı elde ettiği bu bilimsel gelişmeye, dahi denilen zatlar sayesinde mi kavuşmuştur, yoksa idarecisinden bilim adamına kadar bu başarıda herkesin bir rolü, bir etkisi var mıdır? Eğer birilerini suçlayacaksak bu işe sebep olanları mı, bu işte çalışanlarımı, yoksa bu silahların kullanılmasına karar veren idarecileri mi suçlamalıyız. Kendi dünyamıza doğru adlı eserinde M. Fethullah Gülen bilimsel gelişmelerin ve büyük oluşumların oluşmasını şu şekilde değerlendirmektedir.

“Bugünkü batıyı, sadece, Kopernik’lerin, Galileı’lerin Leonardo da Vinci’lerin, Michelangelo’ların, Dante’lerin .. yada Edison’ların Max Planck’ların , Einstein’ların üstün istidatlarının eseri olarak görmek yanlıştır… Evet ne dünkü Rönesans ne de bugünkü bilim ve teknoloji patlaması, sadece böyle bir düzine insanın mesaisine verilemez. Dünkü ve bugünkü başarılar ve dünya çapındaki büyük oluşumlar, ferdi dehaların yanında, deha doğuran toplum yapısı, kâşifler yetiştiren müsait ortam ve kabiliyetlerin ortaya çıkmasını sağlayan genel atmosferle yakından alakalıdır.”

Atom bombası Amerika tarafından geliştirilmiştir. Peki, atom bombasının yapılmasına karar verilmesinin sebepleri nelerdir? Bu konuda Einstein’ın rolü nedir? Bu konuları makalemizde belgeleriyle ifade etmek istiyoruz.

Einstein 22 yıl Amerika da yaşamış ve çalışmıştır. Yazları ise dinlenmek için sessiz ve kayıkla gezinti yapabileceği yerleri tercih etmiştir. Bu yerlerden birisi de Newyork’tan 90 mil uzaklıktaki Cutchogue kasabasına yakın olan bir sahil bölgesidir. Einstein, Nassau Point diye adlandırılan bu yerde 1937–1939 yaz tatillerini geçirmiştir.

Einstein burada yazlarını geçirirken onu ziyaret eden ünlü ünsüz bir sürü insan olmuştur. 1937 yazında onu ziyaret edenlerden C. P. Snow adlı ingiliz yazar ve fizikçinin yanında Hollywood’un 36-37 yıllarında meşhur olan ve Oscar ödülü almış Luise Rainer adlı bayan aktörün de olduğu bilinmektedir. Fakat bu ziyaretçilerin belki de en önemlileri 1939 yazında ziyarete gelen Leo Szilard ve Eugene Wigner adlı iki fizikçidir.

Einstein ve Szilard’in Einstein ı ziyaret ettiği zaman çekilen bir resim.

Bunlardan Eugene Wigner daha sonraki yıllarda nükleer fizikteki katkılarından dolayı Nobel ödülü kazanmıştır. Szilard ve Wigner’in Einstein’ı ziyaret amaçları, Nazi Almanya’sının nükleer fizik alanında yaptığı çalışmaların sonucunda, dünyanın ilk nükleer silahını keşfetmek üzere gizli çalışmaları olduğu yönündeki düşünceleriydi.

Almanya’da Nükleer fizyon keşfedildikten kısa bir süre sonra Almanya’nın Çekoslavakya’yı işgal etmesi ve ardında Çek uranyum madenlerinin Almanların eline geçmesi bu düşüncelerin oluşmasında büyük etken olmuştur. Fakat Szilard’ın Einstein ile konuşmasındaki amacı Almanların daha fazla Uranyumu Belçika’dan tedarik edeceklerini düşünmesi ve bunu önleme adına Einstein’ın Belçika Kraliçesiyle olan dostluğunu kullanarak bunu engellemeye çalışma düşüncesiydi. Einstein’dan istedikleri ise Belçika yetkililerini Almanya’nın bu niyeti olduğu konusunda uyaran bir mektup yazması idi.

Einstein’la yaptıkları görüşmede nükleer fizik alanında ki o zamanda ki gelişmelerden bahsedip arkasında Adolf Hitler’in bu konuda planları olduğu yönünde onu ikna ettiler. Einstein de onların tekliflerini kabul edip Belçikalılara bir mektup yazmayı kabul etti. Einstein’ın dikte etmesi ve Szilard’ın yazması sonucu mektup hazırlandı ve altını Einstein imzaladı. Szilard mektubu alıp Newyork a döndüğünde aklına başka bir plan geldi. Bu mektubu Belçikalılara gönderme yerine Amerika başkanı Franklin Roosevelt’ e gönderilmesi daha etkili olabilirdi. Bu planını Einstein’a açmak için tekrar Einstein’ın bulunduğu yazlık mekâna geri döndü. Ve bu ikinci görüşmenin arkasından Manhattan projesinin başlamasına sebep olan Amerika başkanı Franklin Roosevelt’e gönderilen mektup yazıldı.

Roosevelt Einstein’dan gelen bu mektuba çok önem verdi. Roosevelt bu durumun araştırılması için bir kurulun kurulmasına karar verdi. Böylece nükleer silah geliştirme adına küçük ama çok önemli bir adım atılmış oldu. Bazıları ilk nükleer silahın yapılması gibi karışık bir işlemde Einstein’ın mektubunun çok etkisinin olmadığı söylese de diğer kesim ise az yada çok bu projenin başlamasına Einstein’ın mektubunun sebep olduğu görüşündedir. Fakat daha sonra anlaşıldı ki Almanların nükleer silah geliştirmede pek de mesafe kaydedemedikleri öğrenildi.

Netice de bilim ve teknoloji belki de tarih de ilk defa insanoğlunun başına kolay kolay kurtulamayacağı bir bela açmıştır. Belki de şu ifade bu durumu daha güzel ifade eder. “İlimler, saadetimiz garati edip, bizleri insanlığa yükselttiği ölçüde faydalıdırlar. Aksine, insanoğluna korkulu rüyalar yaşatan ilim ve teknoloji, yolumuzu kesmiş bir cadı ve şeytandır” ( Ölçü ve yoldaki ışıklar-M.Fethullah Gülen)

Link to Trackback | Link to RSS Feed for comments on this post