En az enerji ile patatesleri pişirme
Yazan : Cemal Adil | Yayınlanma tarihi: Eki 08 2005 | Kategori: Resimli Fizik
Bir gün evde yalnız kaldınız ve yemek zamanı geldi. Fakat yemek yapmayı bilmiyorsunuz. Kısa bir düşünmeden sonra patates kaynatabileceğinize karar veriyorsunuz. Patatesleri yıkayıp tencere koyduktan sonra su ilave edip ocağın üzerine koyuyorsunuz. Ocağı yaktıktan sonra aklınıza hemen bir soru geliyor. Acaba patatesleri kısık ateşte mi yoksa yüksek ateşte mi pişirsem?
A) Kısık ateşte
B) Orta ateşte
C) Yüksek ateşte
D) Su kaynayıncaya kadar yüksek, patatesler pişinceye kadar düşük ateşte
E) Su kaynayıncaya kadar düşük, patatesler pişinceye kadar yüksek ateşte
Cevap:
Ocak çok kısık olursa patatesleri hiç pişiremeyebilirsiniz. Çünkü tencereniz ocaktan ısı alırken, aynı zamanda dışarıya ısı vermektedir. Verdiğiniz ısı ile kaybettiğiniz ısı eşit olursa suyu hiç kaynatamazsınız. Suyu ne kadar geç kaynatırsanız dışarı o kadar ısı verirsiniz. Onun için tencerenize en kısa zamanda en fazla ısı vermelisiniz.
Fakat kaynama başladıktan sonra işler değişir. Kaynayan suyun sıcaklığı her zaman sabittir. Örneğin deniz seviyesindeyseniz bu sıcaklık 100oC’dir. Yani tencereye fazla ısı vermeniz sıcaklığı değiştirmez. Öyleyse verdiğiniz fazla ısı sadece suyu buharlaştırmaya harcanır. Buharlaşan suyun pişirmeye bir etkisi de yoktur. Bundan dolayı su kaynamaya başladıktan sonra vereceğiniz ısı suyun sıcaklığını kaynama sıcaklığında tutacak kadar olmalıdır.
Cevap: D
Cemal Adil
9 Responses to “En az enerji ile patatesleri pişirme”
Leave a Reply
You must be logged in to post a comment.
on 10 Eki 2005 at 1:30 am 1 Unal Arslan said …
yuksek ateşte kaynayan suya baktığımda çok fazla buharın çıkmadığını ama ateş azalttığınızda ani bir buhar artışı olduğunu gözlemledim. Bunu sizin anlattıklarınızla nasıl telif edebilirim?
on 12 Eki 2005 at 5:55 am 2 Nuri Balta said …
Ateşi azalttığınızda buhar artışı ani oluyor, diyorsunuz. Ama daha sonra düşük ateşte buharlaşma yüksek ateştekinden daha az olacaktır. Ateşi kısma esnasında, bu buhar artışı araştırılmalı. Bence, bir an için iç enerjiden istifade ediliyor.Ama bu mekanizma nasıl çalışıyor bilmiyorum.
on 06 Ara 2005 at 9:32 am 3 fizikçi_v_y said …
eğer su saf su ise su kaynadıktan sonra sıcaklığı daha fazla yükseltmenin bir mantığı yoktur.çünkü buharlaşan suyun patatesi pişirmede etkisi yoktur.bu yüzden su en yüksek sıcaklığa çıkana kadar(kaynama sıcaklığına)sıcaklığı yükseltilmeli.bu sıcaklıktan sonra sadece kaynama sıcaklığında kalacak kadar ısı verimeli.yani ateş düşürülmelidir.
on 03 Şub 2006 at 11:20 am 4 herokaiser said …
tencerenin kapağının kapalı olup olması durumu etkiler. su buharının basıncı ahb ye eşit olunca kaynama başlar. kağlı ise dış basınç artar ve daha geç kaynar. patates ille 100 oC de pişer diye bişey yok. var mı yoksa?
on 09 Mar 2006 at 10:34 am 5 ferhatmengus said …
amacım en az enerjiyle pişirmekse, suya birsürü tuz eklerim kaynama sıcaklığını yükseltirim su kaynamaya başladıktan sonra kısarım. ne kadar tuzlu o kadar ekonomik. fakir tuzu katık edermiş zaten.
on 10 Mar 2006 at 1:27 pm 6 Nuri Balta said …
Kaynama sıcaklığını yükseltmek enerji tasarrufu demek değildir.
on 11 Haz 2006 at 9:09 pm 7 1973 said …
1.Düdüklü tencere içine su ve patatesleri koyup balkonda güneşte bekletirim.(Tencere kapağı da dahil)
2.Kapağı sıkıca kapatıp yüksek seviyede yanan ocağın üstüne koyarım.
3.Su kaynayınca ocağı tamamen kapatıp, tencereyi ısı yalıtımlı bir ortama alırım.
Böylece patatesi en az enerji harcayarak pişirmiş olurum.
*Ancak şunu unutmamak gerekir ki; Patatesi pişirmek için gerekli enerji öyle de böyle de mutlaka verilecektir. Bundan tasarruf yapılamaz. Bizim yapmamız gereken bu enerjiji verme aşamasında kayıpları en aza indirmektir.
on 27 Oca 2007 at 1:42 pm 8 mtoprak said …
aslında olaya bir de şu açıdan bakmak gerekir. bir yemeğin (patates de olabilir )çabuk pişmesinde etkin olan şey içeride bulunan melekülün kinetik enerjisinin çok yada az oluşudur. 100 C de kaynayan bir suyun kinetik enerjisi 0 - 100 gelene kadar ki kinetik enerjidir. 100 C de ise artık potansiyel enerji etkindir. yani dışarıdan verilecek enerji içerideki potansiyel enerjiyi artırır. kinetik enerjiyi değiştirmez ( hal değişimi )
o yüzden suyun kaynama noktasını 100 değilde 120 yaparsak kinetik enerji o zaman 0 - 120 arasında ki değer olur. ve daha çok kinetik enerjiye maruz kalır. ve içerideki yemek daha çabuk pişer.
on 10 Oca 2008 at 1:33 am 9 mehmet144 said …
yemek pişirmeyle ilgili,bende yaşadıklarımı ve gördüleimi paylaşmak istiyorum.antalyada mercimek çorbasını klasik çelik tencerede tuzu suyu başta ekleyecek şekilde ocak üstüne koydum.kaynadıktan 15 dakika sonra çorba pişmişti.daha sonra erzuruma atamam oldu.aynı tarif aynı malzeme ve benzeri ısı kaynağı ve tencere ile çorba pişirmek istedim kaynamaya başladıktan 25 dakika sonra bile çorba pişmemişti.bunun sebebi erzurumun rakımından dolayı suyun kaynama noktasının düşmesidir.cemal hocamında değindiği gibi su kaynadıktan sonra verdiğimiz enerji buhar oluşturur.erzurumun antalyadan farkı erzurumda sıvıların kaynama noktası daha düşük.örneğin çorba ilk başta tuz mercimek yağ ve baharat karışımı erzurumda 110 dercede kaynıyo olsun yemek 110 la pişiyor.antalyada ise rakım 0 olduğunda bu karışımın kaynama sıcaklığı 120 derece olsun yemek 120 ile pişecektir.bu yüzden çabuk pişiyor.yani kaynama noktasını yükseltmek yemeğin daha çabuk pişmesini sağlıyor.yükselmiş kaynama noktası ile düşük kaynama noktası arasındaki potansiyel enerji farkını düşünecek olsak bile toplam ocakların yanma süresini ve ocakların yaklaşık özdeş olduğunu dikkate alırsak kaynama noktasını yükseltmenin enerji tasarrufu sağlayacağını düşünüyorum.çalışmalarınızda başarılar.