Fizik Öğretmeni » Ders notları

İŞ OLSUN DİYE!

cemalettin — Thu, 01 Dec 2011 10:00:18 +0000

‘’Çocuklar! Her eylem iş değildir. Fiziksel anlamda iş yapmanın bazı şartları vardır.’’

İlk önce Fen ve Teknoloji derslerinde duyduğumuz daha sonra da 9.sınıf Fizik dersinde hocalarımızın elinden geldiği kadar detaylı bir şekilde açıklamaya çalıştığı bu mesele; adından da anlaşılacağı üzere Fizikteki ‘’İŞ’’ kavramıdır.

İŞ OLSUN DİYE

Parça çıkarılan kütle merkezi sorularının pratik olarak bulmak için yöntemi…

mizrakme — Thu, 01 Dec 2011 09:59:53 +0000

Kütle merkezi soruları bazen baş ağrıtabiliyor. Özellikle parça çıkarıp ondan kurtulmak veya başka bir yere taşıma sonucu değişen kütle merkezi mesafesinin bulunması öğrencileri zorlayabiliyor. Bunu kolaylaştırmak adına kullanılan yöntemlerin en uygulanabilir olanını incelemek istiyorum.

Parça çıkarılan kütle merkezi sorularının pratik olarak bulmak için yöntemi (4)

Dönme Hareketindeki Kavramları Tabloyla Anlayalım

Mustafa Demir — Tue, 22 Nov 2011 13:25:33 +0000

Öğretim metodlarından bir taneside benzerilk kurma ve analoji. Bilinen bir konu ile ilk bakışta kolayca anlaşılamayan bir konu arasında benzerlik kurularak bir nevi modellemeden faydalanabiliriz. Öteleme ve dönme hareketi de aslında birbirine çok benzeyen iki konu. Bu iki konudan öteleme hareketinin nispeten daha kolay anlaşıldığını fakat 11. sınıfta dönme hareketini verirken öğrencilerin algılamada zorluk çektiğini farketmişsinizdir. Öteleme hareketinin veya doğrusal hareketin kavramlarının kolayca anlaşılmasından hareketle dönme hareketini buna benzeterek öğrencilerin konuyu daha iyi anlamasını sağlayabiliriz.

DÖNME HAREKETİNDEKİ KAVRAMLARI TABLOYLA ANLAYALIM

TUZ YÜZEY GERİLİMİNİ ETKİLER(Mİ) ?

Ayhanx — Thu, 13 Oct 2011 10:14:51 +0000

Tuzun, suyun yüzey gerilimine etkisinin nasıl olduğunu görebilmek için para deneyini yapalım. Önce çeşme suyunu damlalıkla çekerek para üzerine tek tek damlatarak para üzerinde su damalalarının toplanmasını sağlayalım ve bu arada toplanan damlaları sayalım aynı zamanda toplanan su hacminede dikkat edelim.

TUZ YÜZEY GERİLİMİNİ ETKİLER[1]

NEM, ÇİY VE KIRAĞI

Sefer Doğan — Sat, 17 Sep 2011 12:54:49 +0000

Bu yıl yenilenen programa göre okutulacak olan 12. Sınıf Fizik Dersi Müfredatında, birinci ünite madde ve özellikleri konusu olacak. Bu ünitede Termodinamik ve Hal Değişimi konuları anlatılacak. Konular anlatılırken Nem, Çiy ve Kırağı mevzuları direkt olarak anlatılacak olmasa da, örneklendirmelerde ve bağlamlarda kullanılması özellikle vurgulanmış. Çiy ve Kırağı oluşumunun, ışıma yolu ile ısının iletimi konusu anlatılırken vurgulanması (kazanım 1.4 açıklama kısmı), nem-hissedilen sıcaklık ilişkisinin ise bir bölüm olarak(1. Ünite, kazanım 2.6) anlatılması istenmiş. Daha önceki yıllarda bu konular fizikle çok ilgili olmasına rağmen, fizik derslerinde pek bahsedilmiyordu. Bu yazıda bu konularla ilgili kısa bilgiler verilecektir.

NEM, ÇİY VE KIRAĞI

MADDELERİN ÜÇLÜ NOKTASI

Ayhanx — Sat, 17 Sep 2011 12:49:16 +0000

Bu yıl anlatılacak olan 12. Sınıf müfredatı ilk konuda basıncın kaynama ve donmaya etkisi anlatılırken, maddelerin üç halinin de aynı anda bulunabileceğinin vurgulanmasını istiyor (kazanım2.3 açıklama kısmı)

Maddelerin kaynama ve erime noktaları dış basınca bağlı olarak değişiklik gösterir. Basınç maddelerin kaynama noktalarını daima yükseltirken, erime noktasını bazı maddelerde yükseltmekte, bazılarında ise düşürmektedir.

MADDELERİN ÜÇLÜ NOKTASI

Ayhan uslu

Proje Nedir Ve Nasıl Hazırlanır? Kitap basıldı..

Mir Civan — Wed, 26 Jan 2011 19:04:31 +0000

Kendi okulumda Proje Okulu adı altında başlattığımız bir projenin alt yapısı olarak hazırlayıp sizlerle de paylaşmak istediğim Proje Nedir? Nasıl Yapılır? kitabı artık basıldı.

Bu gün hem TÜBİTAK bölge finalistleri belli oldu hem de Proje Kitabımız elimize geçmiş oldu. Umarım kitap projelerinizde ve okul içi proje yarışmalarında sizler için büyük bir yardımcı olur.

Kitaba ulaşmak için tıklayabilirsiniz

Biraz gecikmelide olsa, karınca kararınca proje çalışmalarınıza destek olması temennisiyle…
Proje çalışmalarında veli, öğretmen ve öğrencinin sorumlulukları olacaktır. Ama en büyük sıkıntımız belki de, kim ne kadar sorumluluk taşıyacak, vazifeleri neler olacaktır?
Eğer bir proje yapmak istersek, işe nerden başlayacağız?
Muhakkak ki bu soru ve daha birçok sorunun doğru cevabı var.
Bu kitapta bu cevapları sizlere sunmaya çalıştık.

İsteme adresi Altın Nokta yayınları..

nokta@nokta2000.com

higundogdu@gmail.com

http://fizikolimpiyat.com/

KILCALLIK ETKİSİ (Kapilarite)

Mustafa Demir — Mon, 05 Oct 2009 07:17:27 +0000

Suyun aşağıya doğru aktığını seyrederken acaba hiç yukarı doğru pompalar olmadan hareket edebileceğini düşündünüz mü? Evet, su yukarı doğru da akabilir ve üstelik bu hiçte nadir gerçekleşen bir olay da değildir. Kılcallık bir sıvının çok ince (kılcal) borularda veya kaya parçalarının arasında olduğu gibi küçük aralıklarda yükselme eğilimidir.
Kapilarite (capillarity) olarak ta bilinen kılcallık etkisi katı ve sıvı olmak üzere iki farklı malzeme içerisindeki moleküller arası etkileşimin diğer bir deyişle çekimin sonucunda gerçekleşir. Kuru bir kâğıt havlunun ucu düşey olarak suya değdirilince havludaki ıslaklığın yukarıya lifler arasından tırmanması kılcallıkkılcallık2 etkisine bilinen bir örnek olarak verilebilir.Kılcallık olayını tam olarak anlayabilmek için kohezyon ve adhezyon gibi bazı kavramların da bilinmesinde fayda vardır. Bir sıvının aynı cins molekülleri arasındaki birbirlerini çekme kuvvetine kohezyon denir. Bu kuvvet yağmur damlacıklarının tek parça olarak düşmesini sağlar. Kohezyon aynı zamanda bir su yüzeyinin çarşaf gibi gerilmesi olarak ta bilinen ve sudan daha yoğun bir toplu iğnenin su üzerinde yüzeyi yırtmadan durabilmesini sağlayan yüzey geriliminin de sebebidir. Su ve camdan bir kabın molekülleri gibi farklı cins iki malzemenin molekülleri arasındaki çekim kuvvetinin adı ise adhezyondur. Adhezyon suyun cam kaba tutunmasını sağlar. Bir sıvı ile katı kap arasındaki adezyon kuvveti sıvı molekülleri arasındaki kohezyon kuvvetinden büyük olursa sıvı kabın yüzeyini ıslatır ve sıvı yüzeyi kaba yakın kısımlarından yukarı doğru ağzı açık bir eğri çizer.(cam kılcal borudaki suda olduğu gibi) Eğer bir sıvı ile kabı arasındaki adhezyon kuvveti, kohezyon kuvvetinden küçük olursa bu durumda sıvı kabı ıslatmaz ve sıvı yüzeyinin ortası nispeten yukarda ve sıvı kenarları aşağıda olacak şekilde ağzı aşağı doğru açık bir eğri çizmiş (cam kılcal borudaki cıvada olduğu gibi) olur.Bir teflon tava ile yağ arasındaki ilişki hangi durumu ifade ediyor yorumlaması ise size ait..

Adezyon kuvveti ve (kohezyon kuvvetinin sebep olduğu) yüzey gerilimi cam kabı ıslatabilen suyun yukarı doğru bir eğri çizmesini sağlar. Su molekülleri birbirine kohezyonla ve cam kaba adhezyonla bağlıdır. Bu moleküllerin etkileşimiyle su molekülleri cama tırmanır, zincirleme bir şekilde komşu su molekülleri birbirlerinin yerini doldurur. Cam boru ne kadar ince olursa, taşınacak sıvı ağırlığı azaldığından sıvı daha yukarı doğru tırmanır. Sıvı ağırlığı yukarı yöndeki kılcallık etkisini sağlayan kuvvetlerce dengeleninceye kadar su yükselmiş olur.
Spor malzemeleri için üretilen kumaşlar, teri deriden çekmek için kılcallıktan yararlanırlar.
Kılcallık etkisi gaz lambasının fitilinin ıslanmasında, kesme şekerin ucu çaya batırılınca ıslanmasında, havluların vücudumuzdaki ıslaklığı almasında, süngerin suyu emmesinde, bitkilerde köklerden yapraklara kadar suyun taşınmasında, gözde sürekli salgılanan gözyaşının özel kanallar yardımıyla taşınmasında, çiçeklerin veya yaprakların değişik renklerle boyanarak dekoratif olarak kullanılmasında vb. etkili rol oynar.

Mustafa DEMİR
phyosh@gmail.com
forphysics@gmail.com

Yüzey Gerilimi

Nuri Balta — Sun, 06 Sep 2009 21:07:59 +0000

Suda yüzen bir kayık su üzerinde suyun kaldırma kuvveti tarafından dengelenir. Fakat su üzerinde yüzen bir yaprağın dengede kalması kaldırma kuvvetinden dolayı değildir. Suyun üzerine dikkatlice koyduğunuz bir toplu iğne de aynı şekilde su üzerinde yüzmesi kaldırma kuvvetinden değildir. Bunlar, yüzey gerilimi kuvvetinin bir sonucudur. Yüzey gerilimi, sıvıların yüzeyinin bir sıçrama brandası gibi davranmasını sağlayan bir özelliktir.

Su üzerinde dengede duran bir toplu iğnenin kesiti aşağıdaki şekildeki gibi olsun. Toplu iğne ağırlığından dolayı su yüzeyini şekildeki gibi gerer. Gerilen yüzeyin oluşturduğu kuvvetlerin düşey bileşenleri iğnenin ağrılığına eşit olduğundan iğne dengede kalır.

Yüzey geriliminin sebebi nedir?
Bu kuvvetin kaynağı temel olarak su moleküllerini bir arada tutan moleküller arası çekici kuvvetlerdir. Suyun içinde olan moleküller her yönden komşu moleküllerle kuşatıldıkları için, üzerlerine etkiyen toplam kuvvet sıfırdır. Buna karşın, yüzeydeki moleküllerin sadece bir tarafı diğer su molekülleriyle çevrili olduğu için, bunlar içeriye doğru net bir kuvvetle çekilirler. Bu durum yüzeyde bir gerilme oluşturup yüzeyin minimum olmasını sağlar. Hacimleri eşit birçok geometrik şekil içinde yüzey alanı en az olan küredir. Su damlalarının küresel bir şekil alması da yüzey geriliminin en az yüzey oluşturacak şekilde molekülleri hareket ettirmesidir.

Atmosferin Yapısı

Nuri Balta — Sun, 06 Sep 2009 21:05:40 +0000

Atmosferin yapısı nasıldır? Nasıl oluşmuştur? Atmosferin kalınlığı iki faktörün etkileşimine bağlıdır. Hava moleküllerinin kinetik enerjisi ve yerçekimi. Nasıl?
Güneş veya Yerçekimi olmasaydı atmosferdeki değişim hayatımızı nasıl etkilerdi?

Atmosfer, dünyamızı çevreleyen, güneşten gelen enerjinin hızlı bir şekilde uzaya geri dönmesini önleyen ve canlılar için yaşamsal önem taşıyan gaz kütlesine denir. Yerçekimi kuvveti sayesinde Dünya etrafında tutulmaktadır.

Atmosferde birçok gaz vardır. Başlıcaları; azot, oksijen, argon, karbondioksit, metan, su buharıdır. Atmosferdeki en fazla gaz azottur.

Atmosferi Oluşturan Tabakalar

Atmosfer birbirinden farklı kimyasal özelliklere ve değişik sıcaklık profiline sahip çeşitli tabakalardan oluşmaktadır. Atmosferi oluşturan gazlar ise deniz seviyesinden itibaren yaklaşık 1.000 km yukarıya kadar uzanmaktadır. Atmosferin yüzde 99 u 30 km lik bir yükseklikte bulunur. Atmosfer tüm hava dolaşımı, bulutlar ve fırtınalar, kısacası meteorolojik olayların hepsi troposferde, yani en çok 8-13 km’ler arasında olur. Atmosferin sıcaklığının yüksekliğe bağlı değişimi aşağıdaki grafikte verilmiştir.

Deniz seviyesinden yukarıya doğru bir hava sütunu düşünelim. Alt kısımlarda hava daha yoğun ve sıcaklık daha fazladır. Yukarı çıkıldıkça havanın yoğunluğu, sıcaklığı ve basıncı azalır. Yoğunluğun belli bir yüksekliğe kadar değişimi aşağıdaki grafikte verilmiştir.

Suyun kaynama noktasının yüksekliğe bağlı değişimi

Dünyamıza gelen güneş enerjisi

Güneşten gelen enerjinin belli bir kısmı yeryüzüne ulaşır. Bu enerji atmosferdeki gazların kinetik enerjisini artırır. Dolayısıyla sıcaklık elde edilir. Güneşten gelen enerji ile hızları artan moleküller aslında uzaya dağılmaları gerekirken yerçekimi kuvveti buna engel olmaktadır. Yer küremiz çok şükür ki atmosferi etrafında tutabilecek kadar bir çekim kuvvetine sahiptir. Eğer bu kuvvet olmasaydı Dünyamız da Ay gibi atmosfersiz olacaktı.

Dünyamız bir harika yaratılmıştır: Hem atmosfere sahip olması; hem atmosferdeki gazların oranı; hem atmosfere uygulanan yerçekimi kuvvetinin ne az ne çok olması; hem uzaydan gelen zararlı ışınları süzmesi; hem yağmur, fırtına, rüzgâr gibi hava olaylarının meydana gelmesine elverişli olması; hem bize uyguladığı basınç kuvvetinin ne az ne çok olması; hem gündüz güneşi, gece yıldızları görebileceğimiz kalınlıkta ve yoğunlukta olması, hem hem hem…