Fiziköğretmeni-Mayıs 2008 Sayı:27

Fizik eğitimi Türkiye şartlarında formüllerin ezberlendiği ve formüllerin verilen problemlerde kullanıldığı bir ders olarak algılanmaktadır. Tabi ÖSS’de çıkan yorum sorularının bu fizik imajını ne kadar yıktığı ya da değiştirdiği ayrıca tartışılması gereken bir konu…

Biz bu makalemizde fizik dersi anlatılırken, kullandığımız metotlardan daha farklı bir metot kullanırsak dersimize olan sevgiyi ve dolayısıyla dersimizin anlaşılmasını artırabilir miyiz düşüncesiyle kritik düşünme sisteminden bahsetmek istiyoruz.

Özellikle sayısal kabiliyeti zayıf sınıflarda kullanılması tavsiye edilen bu sistemi öncelikle tanımlayalım. Ama bu, sayısal sınıflarda yararsız olduğu anlamına gelmez. Tam aksine sayısal kabiliyetleri iyi sınıflarda çok daha güzel neticeler verdiği tecrübelerle sabittir.

Kritik düşünme: Bilgininin analiz edilip işlenmesi, deney ya da gözlemlerle toplanan bilginin kritiğe tabi tutulması sonucu eğitimin sağlanması olarak tanımlayabiliriz. Ayrıca bireyin ya da öğrencinin öğretilecek konunun içine değişik stratejiler kullanılarak çekilmesi işlemi olarak da ifade edebiliriz.

Böyle genel bir giriş yaptıktan sonra, kritik düşünme sisteminin güzelliklerinden okuyucularımızın mahrum olmaması için konuyu biraz daha somutlaştıralım.

Biz kritik düşünme sistemiyle, öğretmen tabanlı eğitim sisteminden öğrencinin de eğitimin içinde olduğu bir sistemden bahsediyoruz. Bu sistemde, bilgi öğretmen tarafından al bakayım evladım kuvvet budur, Newton’un kanunları şunlardır, yazın bakalım demek yerine. Öğrencinin bu konuya sorular sorarak ısındırılması ya da öğrencinin bu konu hakkında kendisinin sorular oluşturması sağlanması, sonra bu soruların oluşturduğu atmosferle konuya hâkimiyet kazandırılarak konuyu yaşıyor gibi öğrenmesi…

Kritik düşünme sisteminde her zaman biraz şüpheci davranmak, konuyla alakalı saçma sapan da olsa öğrencilerin sorular sorması ya da bu konu hakkındaki fikir yürütmeleri ve fikirlerini belirtmeleri dersin aktif olması ve bütün bunların sonucunda verilmesi gereken bilgiler varsa bunların öğrencinin kendisinin bulmasını sağlayarak eğitimin verilmesidir.

Fakat burada disiplinin kaybedilmemesi adına sınıfa, siz bu konuda neler düşünüyorsunuz deyip çocukların geyik yapmasını sağlamak yerine, mesela birkaç öğrenciden bir grup oluşturularak, bunlara siz Newton’un birinci kanununu günlük hayatta nasıl kullandığımızı şu kağıda yazınız ve bunu bitirdiğinizde, sunumunu tahtada yapacaksınız demek, bu öğrencilere birebir sorumluluk vererek derse katılmaları sağlanmış olur. Yoksa “Arkadaşlar, kim Newton’un birinci kanunu günlük hayatta nerelerde gözlemliyoruz” sorusuna cevap vermek ister?” demekten daha verimli olmuş olur. Eğer başka bir soru varsa bunu da başka bir öğrenci grubuna vererek öğrencilerin fikir üretmesi ve bunları arkadaşlarıyla paylaşması sağlanmış olur. Tabi bu gibi aktiviteler bazı öğretmenler tarafından, bununla zaman kaybedeceğime üç soru daha çözerim, sınıf daha iyi öğrenir demek sınıfta her geçen gün dersten kopan ya da dersten sıkılan öğrencilerin dertlerine deva olamayacaktır.

Genel olarak kritik düşünme sistemini öğrencilerimiz ve öğretmenlerimiz kullandığında, öğrencilerimiz artık pasif, sadece verileni alan bireyler yerine, aktif, soru soran, sorulan olayları irdeleyerek analiz edebilen ve bunlardan sonuç çıkarma kabiliyetine sahip, düşünen bireyler olacaklardır.

Öğrencilerimiz ve öğretmenlerimiz artık daha açık fikirli, yeniliklere ve yeni fikirlere daha açık olacaklardır. Bu sayede bireyler basmakalıp eğitim sisteminden kurtularak zevkli, yaşayarak öğrenilen bir sistemin içinde bulunacaklardır. Açık fikirlilik ise farklı bakış açılarını ve perspektifleri göz önünde bulundurmak ve olayları inceleyerek popüler olmasa bile yeni fikirleri yeni açıklamaları deliller eşliğinde kullanmakla mümkün olacaktır.

Kritik düşünme sisteminde öğrencilerimizin konuyu kendi cümleleriyle ifade etmeleri çok önemlidir. Eğer ifadelerde herhangi bir hata varsa bunu öğretmen demokratik bir şekilde uyararak ifade etmesi öğrencinin kendini ifade etmesinde ve kendine güvenini kazanmasında oldukça faydalı olacaktır.

Konuyu daha fazla uzatmayı düşünmüyorum, inşallah bundan sonraki makalemizde kritik düşünme sisteminin nasıl uygulanacağını anlatan stratejileri bir fizik konusunu kullanarak vermeyi planlıyorum. Kalın sağlıcakla…

Osman Mutlu

Link to Trackback | Link to RSS Feed for comments on this post