Temel kuvvetler- Etki tepki kuvveti

 Koridorlarda, bahçede, yolda yürüyoruz. Sandalyeye, kanepeye, koltuğa oturuyoruz. İster yürüyelim, ister oturalım ya da başka bir iş yapalım, her durumda bizlere yer çekimi kuvveti etki eder. Bu yerçekimi kuvvetinin büyüklüğü ağırlığımızı oluşturur. Biz ağırlığımız kadar bir kuvvet ile bulunduğumuz zemine etki yaparız, zemin ise aynı büyüklükteki ve zıt yöndeki tepki kuvveti ile bize karşılık verir. Ne güzel, sürekli dengelenmiş kuvvetlerin etkisinde bulunuyoruz. Zemin bize yeterince tepki uygulamazsa zeminin içine göçeriz, tıpkı bataklığa battığımız gibi zeminin içine batardık.9 sınıf müfredatın değiştiği bu günlerde fiziğe biraz daha farklı yaklaşmalıyız. Çünkü derslerimizde öğrencilerimizle yeterince tartışabilecek alt yapıya sahip olmalıyız.

 Mesela zeki bir öğrencimiz şöyle bir soru sorsa ne dersiniz: Hocam kâinatta dört temel kuvvet olduğundan bahsediyorsunuz, peki etki-tepki kuvvetini hangi temel kuvvet kapsar? Yani etki tepki kuvvetlerinin aslı hangi kuvvettir?

Güzel, bildiğiniz gibi bütün maddeler atomlardan oluşmuştur. Atomların etrafında ise elektronlar vardır. Daldan dala atlayacağım ama elektrostatik kuvveti hatırlarsınız. Bu kuvvet yüklerin arasındaki mesafe ile ters orantılıdır. Bu mesafe sıfır olduğunda kuvvet sonsuz olur. Öyleyse iki elektronu yan yana getirecek kuvvet bizde yoktur. Ne kadar ilginç, ne kadar aciziz ki 9,1.10^-31 kg lık iki cismi yan yana getiremiyoruz.

Şimdi, bastığımız zeminin en dışındaki atomların etrafında da, bizim en dışımızda bulunan atomların etrafında da elektronlar var. Zemine bastığımızda bu elektronlar yan yana gelemezler. Bunlar birbirlerine itme kuvveti uygulayarak bizim etki tepki kuvvetleri dediğimiz kuvvetleri oluştururlar. Eğer elektronların bu muazzam itme kuvveti olmasaydı iki elimiz çok rahatlıkla birbirinin içinden geçerdi. Bir duvardan istediğimiz gibi geçerdik. Sonuç olarak ister zeminde yürüyelim ister elimizde bir şey tutalım, gerçekte hiçbir zaman bir cisme dokunamıyoruz!

Meseleyi farklı bir boyuta taşıyacak olursak; atomların etrafında elektron yerine foton olsaydı madde olur muydu onu bilemem ama öyle olsaydı, istediğimiz engelden kolaylıkla geçebilirdik. Melek, cin ve diğer ruhani varlıkların engellerden rahatlıkla geçebilmeleri acaba fotonlardan oluşmuş atomik yapıya mı sahip olduklarından mıdır? Doğrusunu Allah bilir.

Nuri Balta

Popularity: 6% [?]