Yıldızlar neden bize göz kırparlar?
Mart 9th, 2006 | 
Author: 
Dün gece balkondan gökyüzünü seyrederken küçük kızım ‘bak baba yıldızlar göz kırpıyor’ dedi. ‘Evet kızım, yıldızlar insanları severler ve onlara göz kırparlar. Yeryüzünde iyi işler olunca daha iyi parlarlar. Mevlana’nın dediği gibi bizim iyiliklerimiz onlara enerji veriyor. Orta üçe geldiğinde sana cevabını daha iyi açıklarım’ dedim.
Fakat ben o kadar sabredemeyeceğim, sizlerle bu konuyu paylaşmak istiyorum. Havuza veya bir leğene bir demir para atın ve parayı seyredin. Tabanda sabit duran paranın sağa sola yalpaladığını göreceksiniz. Çünkü paradan yansıyan ışınlar sudan geçip gözümüze gelirken, suyun derinliğinin değişmesi nedeniyle farklı şekillerde kırılıp paranın yerini değiştiriyor.
Benzer şekilde, yıldızlardan gelen ışıklar kilometrelerce uzunluktaki atmosferden geçip bize ulaşır. Atmosferimiz pek sakin değil, özellikle rüzgârlar hava katmanlarının sık değişmesine sebep olur. Bu hava katmanları farklı kırılma indislerine sahip, cam veya prizma gibi davranıp, ışığın yolunu sürekli değiştiriyorlar. Bu şekilde gözümüze ulaşan yıldızın ışığı saniyede birkaç defa yön değiştirip yıldızın göz kırpmasına sebep oluyor.
Fakat Ay gibi büyük gözüken cisimlerde bu olay gözlenmez. Yıldızlar uzakta noktasal ışık kaynağı gibi davrandıklarından ışıkları bize birer ışın şeklinde ulaşır. Bu ışınlar ortam değiştirdiklerinde çabuk yön değiştirirler. Mars, Venüs ve Jüpiter gibi gezegenler de gökte birer yıldız gibi gözükürler. Fakat bunlar bize yakın olduklarından bunlardan gelen ışınları bir ışın olarak alamıyoruz. Dolayısıyla bu gezegenleri de göz kırpıyor göremezsiniz. Uzaktaki şehir ışıkları yıldız ve gezegenlere nazaran yakın fakat küçük olduklarından bunlar da göz kırparlar.
Uzayda atmosfer olmadığından, oradan yıldızlara bakıldığında yıldızlar göz kırpmazlar. Yeryüzünden gökyüzünü incelemek, ışığın atmosferden geçerkenki kırılmasından dolayı pek sağlıklı olmuyor. Onun için gökyüzüyle ilgili en sağlam çalışmalar, uzaya yerleştirilen teleskoplar sayesinde yapılmaktadır. Hubble uzay teleskopu bunlardan biridir.Nuri Balta
Posted in Makaleler